Jicht is een vorm van ontstekingsreuma die ontstaat door een verhoogde hoeveelheid urinezuur in het bloed (hyperurikemie). Wanneer het urinezuurgehalte langdurig te hoog is, kunnen zich urinezuurkristallen vormen in gewrichten. Dit kan leiden tot plotselinge en zeer pijnlijke ontstekingen.
Voeding speelt een rol bij het beïnvloeden van het urinezuurgehalte. In dit artikel lees je wat jicht precies is en welke voedingskeuzes kunnen bijdragen aan een gezond voedingspatroon bij jicht.
Wat is jicht?
Jicht ontstaat wanneer urinezuur zich ophoopt in het lichaam. Urinezuur is een afvalstof die vrijkomt bij de afbraak van purines. Purines zijn stoffen die van nature in het lichaam voorkomen en ook aanwezig zijn in bepaalde voedingsmiddelen.
Als het lichaam te veel urinezuur aanmaakt of te weinig uitscheidt via de nieren, kan het urinezuurgehalte stijgen. Hierdoor kunnen kristallen neerslaan in gewrichten.
Een jichtaanval ontstaat vaak plotseling en veroorzaakt hevige pijn in één gewricht tegelijk. De grote teen is het meest getroffen gewricht, maar ook enkel, knie, pols, vingers of elleboog kunnen betrokken zijn. Zonder behandeling kunnen aanvallen terugkeren. Bij sommige mensen ontwikkelt zich een chronische vorm waarbij meerdere gewrichten betrokken raken.
Symptomen van jicht
- Plotselinge hevige pijn in een gewricht
- Zwelling
- Roodheid
- Warm aanvoelend gewricht
- Bewegingsbeperking
Een aanval duurt meestal enkele dagen tot ongeveer een week. Medische behandeling kan helpen om klachten te verminderen en nieuwe aanvallen te voorkomen.
Oorzaken en risicofactoren
Factoren die het urinezuurgehalte kunnen beïnvloeden zijn onder andere:
- Erfelijke aanleg
- Overgewicht
- Alcoholgebruik
- Voeding rijk aan purines
- Hoge inname van fructose (bijvoorbeeld via frisdrank)
- Verminderde nierfunctie
Jicht komt vaker voor bij mensen met hoge bloeddruk, metabool syndroom of nierproblemen. Het gaat hierbij om samenhang, niet om directe oorzaak-gevolgrelaties.
Voedingsadviezen bij jicht
Een gezond en gevarieerd voedingspatroon kan helpen om het urinezuurgehalte binnen gezonde grenzen te houden. Voeding alleen is niet altijd voldoende; sommige mensen hebben daarnaast medicatie nodig. Overleg hierover altijd met een arts.
Wat kun je beter beperken bij jicht?
Alcohol
- Vooral bier
- Sterke drank
- Overmatig alcoholgebruik in het algemeen
Rood en bewerkt vlees
- Rundvlees
- Varkensvlees
- Lamsvlees
- Vleeswaren
Eet rood vlees met mate als onderdeel van een gevarieerd voedingspatroon.
Orgaanvlees
- Lever
- Nieren
- Zwezerik
- Bloedworst
Sommige vis- en zeeproducten
- Haring
- Mosselen
- Sardines
- Ansjovis
Suikerhoudende dranken
- Frisdrank
- Vruchtensappen met toegevoegd suiker
- Producten met veel fructose
Fructose kan de aanmaak van urinezuur verhogen.
Wat kun je wél eten bij jicht?
Magere zuivel
- Magere melk
- Yoghurt
Magere zuivel wordt in onderzoeken geassocieerd met een lager risico op jichtaanvallen.
Groente en fruit
Vrijwel alle groente en fruit passen binnen een gezond voedingspatroon. Groenten zoals spinazie en asperges bevatten wel purines, maar blijken het risico op jichtaanvallen niet te verhogen.
Volkoren producten
- Volkorenbrood
- Havermout
- Zilvervliesrijst
- Volkoren pasta
Peulvruchten
- Linzen
- Kikkererwten
- Bonen
Hoewel peulvruchten purines bevatten, lijken ze in de praktijk geen verhoogd risico op jicht te geven.
Noten en zaden
Een goede bron van plantaardige eiwitten en gezonde vetten.
Wat kun je drinken bij jicht?
- Streef naar ongeveer 1,5–2 liter vocht per dag (tenzij anders geadviseerd door een arts)
- Water is de beste keuze
- Beperk alcohol
- Beperk suikerhoudende dranken
Koffie wordt in sommige onderzoeken geassocieerd met een lager risico op jicht, maar dit betekent niet dat het als behandeling dient.
Leefstijl en jicht
- Streef naar een gezond lichaamsgewicht
- Beweeg regelmatig
- Beperk alcoholgebruik
- Kies voor een gevarieerd voedingspatroon
Extreem vasten of crashdiëten worden afgeraden, omdat snelle gewichtsafname het urinezuurgehalte tijdelijk kan verhogen.
Belangrijk om te weten
Voeding kan bijdragen aan het beheersen van het urinezuurgehalte, maar is geen vervanging voor medische behandeling. Sommige mensen hebben medicatie nodig om aanvallen te voorkomen.
Heb je regelmatig gewrichtsklachten of vermoed je jicht? Raadpleeg dan altijd een arts voor een juiste diagnose en persoonlijk advies.
