Het ATP‑CP-energiesysteem, ook wel het fosfatensysteem genoemd, is een van de drie energiesystemen in het menselijk lichaam die energie leveren voor lichamelijke activiteiten. Het systeem is vooral actief bij korte, intensieve inspanningen, zoals sprints of gewichtheffen. Zo werkt het:
- Opslag van creatinefosfaat (CrP): In de spiercellen ligt een voorraad creatinefosfaat, een energierijke fosfaatverbinding.
- Snelle energie: Bij korte, krachtige bewegingen geeft het ATP‑CP-systeem snel energie vrij.
- Regeneratie van ATP: Creatinefosfaat doneert een fosfaatgroep aan ADP om ATP aan te vullen. ATP is de directe energiedrager die je spieren gebruiken om kracht en beweging mogelijk te maken. Dit proces wordt mogelijk gemaakt door het enzym creatinekinase.
- Kortdurende energie: Het ATP-CP-systeem levert energie voor zeer korte perioden, meestal tot 10 seconden. Daarna vertrouwt het lichaam op andere energiesystemen, zoals glycolyse en oxidatieve fosforylering, voor langdurige energieproductie.
- Creatine is een lichaamseigen stof die in je spieren wordt omgezet in creatinefosfaat. Je kunt zien dat creatine de voorloper is, en creatinefosfaat de actieve vorm van energieopslag in de spiercel die direct energie levert.
- Creatine verhoogt de voorraad creatinefosfaat in je spieren, waardoor je lichaam sneller ATP kan maken voor korte, krachtige inspanningen zoals sprinten of gewichtheffen.
- Daardoor helpt creatine prestaties te verbeteren tijdens explosieve krachtinspanningen.¹
¹ Het gunstige effect van creatine wordt verkregen bij een dagelijkse inname van 3 g creatine.
Actine en myosine
In het kort
Spieren bewegen dankzij twee belangrijke eiwitten: actine en myosine. Deze schuiven in elkaar om de spier te verkorten en kracht te leveren. Hiervoor is energie nodig in de vorm van ATP. Creatine helpt door de voorraad energie in de spieren aan te vullen, zodat je korte, krachtige bewegingen zoals sprinten of gewichtheffen beter kunt uitvoeren.
Een kijkje in een spiervezel geeft ons een gedetailleerd beeld van dit proces. Spiervezels bestaan uit talloze korte segmenten, ook wel sarcomeren genoemd. Elk sarcomeer bevat samentrekkende eiwitten, actine en myosine genaamd. Het signaal om samen te trekken begint met een impuls van het zenuwstelsel. Vervolgens is ATP nodig om actine en myosine in elkaar te laten schuiven of uit elkaar te trekken.
Actine en myosine zijn de essentiële componenten die spiersamentrekking mogelijk maken. Wanneer ze in elkaar schuiven, verkort de spier. Twee stoffen zijn hiervoor nodig: ATP en calcium.
In aanwezigheid van zowel ATP als calcium binden actine en myosine, wat resulteert in het verkorten van de spiervezel. Dit gebeurt gelijktijdig in de hele spier, waardoor uiteindelijk een aanzienlijk effect ontstaat, zoals het bewegen van de onderarm ten opzichte van de bovenarm door bijvoorbeeld de biceps.
Bij de splitsing van ATP (adenosinetrifosfaat) in ADP (adenosinedifosfaat) en P (fosfaat) komt er energie vrij. Deze vrijgekomen energie wordt benut om actine en myosine in elkaar te laten schuiven of uit elkaar te trekken. Daarna wordt nog een ATP-molecuul gesplitst in ADP en P. De hierbij vrijgekomen energie wordt gebruikt om myosine van actine te ontkoppelen.
