Tagged with 'cafeine'

Cafeïne een natuurlijke oppepper

We kennen allemaal cafeïne uit koffie waar je een oppepper van krijgt om 's morgens op gang te komen of overdag wakker te blijven. Cafeïne komt niet alleen voor in koffie, maar ook in thee, cacaobonen, maté en guarana. Deze stof heeft een stimulerende werking en een bittere smaak. Dat is de reden waarom veel mensen hun koffie met melk en suiker drinken. Cafeïne wordt ook wel een psychoactieve stof genoemd vanwege de werking die het heeft op ons psychische gestel. Oftewel; ons gedrag en hoe we ons voelen.

Cafeïne is een bijzonder stofje. Het beschermt de plant waar het in voorkomt tegen insecten. Daarmee gaat hij het aanvreten van de plant tegen omdat cafeïne een verlammende werking heeft  op de insecten die de plant aanvallen. Bladeren die van de plant af zijn gevallen beschermen de plant nog steeds omdat de cafeïne in deze bladeren de groei van andere planten in de buurt  belemmert. Zo zorgt dit krachtige stofje goed voor de plant. Dat zijn mooie eigenschappen voor de planten, maar wat doet cafeïne nu voor ons?

Veelzijdige werking
Zoals gezegd is cafeïne dus een opwekkende stof waardoor wij meer energie krijgen. Het versterkt ook de werking van bepaalde stoffen en wordt daarom ook aan pijnstillers toegevoegd. Dan wordt het coffeïne genoemd, wat simpelweg een andere benaming is voor cafeïne. De pijnstillers werken hierdoor langer door dan hun cafeïnevrije varianten.

Verder zet cafeïne de stofwisseling harder aan het werk door de stimulerende invloed die het op het zenuwstelsel heeft. Dit gebeurt door de afgifte van adrenaline die vrijkomt door deze opwekkende werking. De hartslag en ademhaling kunnen hierdoor versnellen. Deze versnellende werking is tevens de reden waarom het aan fatburners toegevoegd wordt. Met het versnellen van de stofwisseling verbrand je niet alleen meer vet en calorieën, maar wordt ook de stoelgang gestimuleerd. Zo heeft cafeïne dus een veelzijdige werking.

Net dat beetje meer

Door de stimulerende werking van cafeïne wordt vermoeidheid onderdrukt en je alertheid  verhoogd. Daardoor kun je beter presteren. Bijvoorbeeld tijdens een examen of in het verkeer, maar het verbetert ook sportprestaties. Omdat het vermoeidheid onderdrukt en vertraagt kun je een sporttraining langer volhouden. Zo kun je dus net dat beetje meer bereiken wat je zonder cafeïne niet gelukt was. Hoe werkt dat dan? Het is eigenlijk heel eenvoudig. Door de aanmaak van extra adrenaline stroomt het bloed harder en sneller naar het hart en naar de spieren. Dit geeft je die extra energie om langer te kunnen sporten. Ook verhoogt adrenaline de pijngrens tijdelijk, waardoor je minder last hebt van ongemakken tijdens het sporten zoals spierpijn.

Goed of slecht?

Als je de maximale dosering van 150-200 mg per kilogram lichaamsgewicht overschrijdt, kan cafeïne zeker nadelige gevolgen voor je hebben. In een kop filterkoffie van 125 ml zit zo'n 70 mg cafeïne. Dan moet je al gauw meer dan 100 koppen drinken per dag om over deze dosering heen te gaan. Een dosering van 2 – 6 mg per kilo lichaamsgewicht is al voldoende om je sportprestaties te verbeteren. Als je snel last hebt van je maag kun je beter voorzichtig uitproberen hoeveel cafeïne jij goed kunt verdragen. De stimulerende werking kan eventueel voor trillende handen en slaapproblemen zorgen. Mensen met hartritmestoornissen kunnen ook beter voorzichtig omgaan met cafeïne. Neem cafeïne bij voorkeur overdag zodat de stimulerende werking voorbij is als je gaat slapen.

Cafeïne als supplement gebruiken

Als je regelmatig cafeïne gebruikt kan dit voor gewenning zorgen. In een keer stoppen geeft soms afkickverschijnselen als hoofdpijn. Dit is onschuldig, maar wel vervelend. Je kunt je dosis af en toe iets verlagen om gewenning te voorkomen. Het is altijd slim om in de gaten te houden hoe je lichaam reageert op inname van een supplement.

Als je een cafeïneboost wil voor een bepaalde prestatie kun je het ook als supplement nemen. Er zijn tabletten met pure cafeïne te verkrijgen zonder andere toevoegingen om je metabolisme verder niet te belasten of in de war te brengen.

De ins en outs van Cafeïne

Dit stimulerende stofje is tegenwoordig niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Het zit in koffiebonen, theebladen, cacaobonen, guarana bessen en cola noten. Hieruit wordt het verworven om te gebruiken in onze dagelijkse producten zoals: koffie, thee, cola, ijsthee, chocolade en chocolademelk, energiedrankjes, energieshots en drankjes met guarana. Tegenwoordig zijn er ook verschillende producten met extra cafeïne op de markt, zoals kauwgom, snoep en water. Daarnaast wordt cafeïne wordt ook toegevoegd aan pijnstillers zoals paracetamol om een mogelijke versterking van het analgetische effect en een verlengde werkingsduur te verkrijgen.

Cafeïne komt snel in het bloed terecht. De helft zit al 3 tot 4 minuten na het eten of drinken in je bloed. Tussen een ½ uur en 2½  uur na het koffie drinken ervaar je de opwekkende effecten van cafeïne.
Het cafeïne gehalte van bijvoorbeeld een kop koffie en thee hangt af van de soort, hoe sterk het is gezet en de grootte van de kop. Zo bevat ‘dark roast’ koffie minder cafeïne dan een ‘regular’ kopje koffie. De smaak verschilt,  maar als de behoefte aan een extra cafeïne shot gewenst is na een korte nacht, kies dan voor een light roast of regular variant in plaats van de dark of extra dark roast.

Cafeïne heeft verschillende functies. In de plant heeft cafeïne een functie als verdediging tegen insectenvraat en verlamt het bepaalde insecten die de plant aanvreten. Ook voorkomt de cafeïne in afgevallen bladeren dat er veel andere planten rond de plant kunnen groeien. Daarnaast heeft cafeïne een functie als feromoon: de plant lokt op deze wijze bijen, waardoor de bevruchting bevorderd wordt.

 Voor de mens heeft cafeïne enige invloed op de stofwisseling. Daarom is cafeïne een veel gebruikt ingrediënt in supplementen ten behoeve voor de vetverbranding. Cafeïne heeft adregene effecten. Dit wil zeggen dat het ons orthosympatisch zenuwstelsel stimuleert. Het orthosympatisch zenuwstelsel is actief wanneer wij actief en alert zijn. Dit is in tegenstelling tot het parasympatisch zenuwstelsel dat actief wordt bij het lichaam in rust. Cafeïne beïnvloedt onder andere onze hartslag en de ademhaling. Ook kan overmatig consumeren van cafeïne houdende dranken gepaard gaan met een vlottere stoelgang dan normaal. Het heeft een prikkelend effect op de darmen.

Cafeïne kan dus prestatiebevorderend werken en stond tot januari 2004 op de dopinglijst. In de praktijk bleek het niet goed mogelijk om ‘sociaal’ gebruik van cafeïne in bijvoorbeeld koffie, te onderscheiden van doelbewust prestatieverhogend gebruik.

Bij hoge hoeveelheden cafeïne kunnen bijwerkingen ontstaan zoals: slapeloosheid, rusteloosheid en risico van aantasting van hart- en bloedvaten.

Bij regelmatig gebruik neemt het effect van cafeïne per hoeveelheid af. Er is meer cafeïne nodig om hetzelfde effect te bereiken. Er treedt gewenning op en abrupt stoppen met de inname kan dan zorgen voor hoofdpijn, een sterke afname van de bloeddruk en andere ontwenningsverschijnselen. Dit komt regelmatig voor bij mensen die op het werk veel koffie drinken en dan in het weekend hoofdpijn hebben. In zeldzame gevallen kunnen ernstige ontwenningsverschijnselen ontstaan die enkele weken tot maanden kunnen aanhouden. Meestal duren de ontwenningsverschijnselen zo'n 10 dagen waarvan de eerste 5 dagen als het zwaarst worden ervaren.

Dranken die cafeïne bevatten, leveren gewoon vocht aan het lichaam. Vaak wordt gedacht dat dranken met cafeïne vochtafdrijvend werken. Het lichaam verliest niet meer vocht door het drinken van bijvoorbeeld koffie. Cafeïne zorgt er alleen voor dat het vocht het lichaam sneller verlaat, doordat het de nieren stimuleert.

Cafeïne is naast de dagelijkse producten ook als supplement verkrijgbaar. Cafeïne werkt als energie booster en kan dienen als een goede pre-workout. Cafeïne is meestal een bestanddeel van de pre-workout supplementen. Daarnaast bevat een pre-workout bestanddelen die de werking van cafeïne versterken om een kickstart te geven aan een wedstrijd of training.

De voor- en nadelen van Cafeïne

De meeste mensen kennen het wel, dat spul waar onder andere energy drank stijf van staat. Je blijft er wakker van, dit komt door de stimulerende werking. Als pure stof is het een wit poeder met een bittere smaak

Functie in de plant
Cafeïne staat ook wel bekend onder de namen coffeïne, theïne, matheïne, mateïne en guaranine. Welke ‘-ine’-naam u er ook op plakt, het is in tegenstelling tot wat soms gedacht wordt geen chemisch goedje. Het is namelijk plantaardig. Maar een plant heeft toch geen cafeïne nodig om een wakker te blijven achter het stuur of om tot 2 uur ’s nachts door te kunnen werken aan dat hatelijke werkstuk? Klopt helemaal. Waar planten het daarentegen wel voor nodig hebben, is verdediging tegen insectenvraat. Cafeïne verlamt namelijk bepaalde insecten die de plant aanvreten, hoe tegenstrijdig dit ook mag klinken als u denkt aan 15-jarige scholieren die staan te stuiteren na vijf blikken Redbull. Daarnaast voorkomt de aanwezigheid van guaranine, om maar eens een andere titel te gebruiken, in afgevallen bladeren dat er te veel andere planten rond de plant kunnen gaan groeien. Tenslotte lokt het goedje bijen, waardoor de bevruchting bevorderd wordt.

Hoe cafeïne binnen te krijgen
Complete moestuinen opeten om cafeïne binnen te krijgen, is gelukkig niet nodig. Het zit namelijk in meerdere soorten voeding en drank. Zoals reeds genoemd komt het in grote hoeveelheid voor in energiedrankjes. Andere dranken waar het in relatief hoge mate voorkomt, zijn koffie, thee en niet te vergeten cola. Ook in solide vorm is het binnen te krijgen. Een voorbeeld hiervan zijn chocolade en bepaalde medicijnen. Er zijn zelfs geconcentreerde cafeïne pillen op de markt.

Werking van cafeïne bij de mens
Wij hebben het niet nodig om te voorkomen dat insecten ons aanvreten. Normaliter volstaat een goede douche hiervoor. Er zijn echter eigenschappen die voor ons wel erg handig kunnen zijn. Zo heeft het invloed op de stofwisseling. Cafeïne is dan ook een veel gebruikt ingrediënt in verschillende fat burners. Daarnaast stimuleert het de hartslag en ademhaling. Voor veel mensen het meest relevante argument om cafeïne binnen te krijgen, is echter het oppeppende effect. Men kan er namelijk scherper en opgewekter door raken. Dit kan in meerdere denkbare situaties van pas komen, bijvoorbeeld achter het stuur, in het klaslokaal, op kantoor of op de dansvloer. Het opwekkende effect begint vaak binnen een uur na inname en is na een uur of vijf uitgewerkt.

Nadelen
Een hoop voordelen dus, maar houd het gebruik onder controle. Een te veel kan namelijk leiden tot slapeloosheid, rusteloosheid en aantasting van hart- en bloedvaten. Verder kan het een naar effect hebben op de stoelgang. Tenslotte kan cafeïne verslavend werken. Dit mag dan niet zo problematisch klinken als een heroïneverslaving maar evengoed kan het afkicken zorgen voor hoofdpijn, een sterke afname van de bloeddruk en ander ontwenningsverschijnselen.

Alles bij elkaar opgeteld heeft cafeïne zowel plus- als minpunten. Dit alles hangt vooral samen met de hoeveelheid. Zoals bij alles in het leven geldt dat het goed is, zolang het niet te is (vooruit, tevreden is de enige optie die positief is). Wat dat betreft geldt voor cafeïne hetzelfde als voor alcohol geldt: geniet, maar drink met mate.

Geschreven door Michel Fransen

Kunnen wij je verder helpen?